جنین در چند هفتگی از رحم وارد شکم میشود؟

برخی اوقات اینکه جنین در کدام قسمت شکم مادر قرار دارد می تواند به عنوان عاملی برای تعییین جنسیت استفاده شود. بعد از بارداری می توان جنین را در هر کدام از نواحی شکم احساس کرد اما به طور معمول جنین می تواند زمان بیشتری را در یکی از پهلوهای مادر سپری کند.

جنین در کدام قسمت شکم مادر قرار دارد؟

همان طور که بیان شد جنین به طور مداوم در رحم مادر در حال چرخش به سر می برد اما ممکن است سنگینی جنین در قسمت های خاصی از شکم و رحم بیشتر احساس شود. در یک فرضیه تجربی اگر سنگینی و بار جنین در قسمت جلویی شکم مادر احساس شودمی توان جنسیت آن را پسر دانست. در صورتی که سنگینی جنین روی ران ها و باسن مادر احساس شود می توان جنسیت فرزند را دختر دانست که البته صحت علمی این موضوع تایید نشده است. برای اینکه از جنسیت فرزند خود آگاه شوید حتما به یک پزشک زنان مراجعه کنید. دکتر لیلا مقاره عابد میتواند به شما در تشخیص جنسیت فرزندتان کمک کند.  

رابطه بین هفته بارداری و ارتفاع رحم در شکم (Fundal Height)

ارتفاع فوندال رحم به فاصله بین استخوان شرمگاهی (Pubic Bone) و بالای رحم (Fundus) گفته می‌شود که با نوار اندازه‌گیری بر حسب سانتی‌متر سنجیده می‌شود. این اندازه‌گیری یکی از ساده‌ترین و رایج‌ترین روش‌ها برای بررسی رشد جنین و موقعیت رحم در طول بارداری است و به ویژه از حدود هفته ۲۰ تا هفته ۳۶ بارداری کاربرد دارد. براساس این ارتفاع می توان شرایط رشد جنین را براساس موارد زیر سنجید: 

• ارزیابی رشد جنین: ارتفاع فوندال معمولاً حدوداً برابر با تعداد هفته‌های بارداری (سانتی‌متر) است؛ این کمک می‌کند پزشک بفهمد رشد جنین طبیعی است یا خیر.
• تشخیص زودهنگام اختلالات رشد: اختلاف زیاد بین ارتفاع فوندال و هفته بارداری می‌تواند نشانه مشکلاتی مثل رشد نامتناسب جنین یا میزان غیرطبیعی مایع آمنیوتیک باشد.
• راهنمایی برای سونوگرافی تکمیلی: در صورت مشاهده اختلاف، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق‌تر، سونوگرافی انجام دهد.
• اندازه‌گیری راحت و سریع: بدون نیاز به تجهیزات پیچیده، توسط پزشک یا مراقب بارداری انجام می‌شود.

جدول استاندارد ارتفاع فوندال رحم بر اساس هفته‌های بارداری

تاثیر شکل شکم در محل قرار گرفتن جنین 

شکل شکم نیز می تواند تا حدی نشان دهنده از این موضوع باشد که جنین در کدام قسمت از رحم و شکم قرار دارد. اگر وزن بیشتر شکم به سمت پایین باشد و به اصطلاح وزن و سنگینی رو به پایین و به سمت ران ها باشد می توان گفت که جنین در قسمت پایینی شکم قرار دارد. اگر شکم مادر در قسمت بالایی و از زیر معده بیشترین حجم خود را دارا باشد می توان تشخیص داد که جنین بیشترین زمان خود را در این قسمت سپری خواهد کرد.
می توان گفت که اگر شکم فرد باردار به شکل باریک باشد جنین در قسمت جلو و بیرون قرار دارد. اگر شکم شکلی عریض داشته باشد جنین بیشتر زمان خود را در طرفین شکم یا پهلو ها سپری می کند.

علائم ورود جنین به شکم

علائم ورود جنین به شکم یا شروع بارداری معمولا شامل تغییرات جسمانی و هورمونی در بدن مادر است که در مراحل اولیه بارداری ظاهر می‌شوند.

• قطع قاعدگی: یکی از اولین و شایع‌ترین علائم بارداری است. اگر دوره قاعدگی به تعویق افتاد و رابطه جنسی محافظت نشده‌ای داشته باشید، احتمال بارداری وجود دارد.
• تغییرات پستان‌ها: هورمون‌ها می‌توانند باعث حساسیت و درد پستان‌ها شوند، اندازه آن‌ها بزرگ‌تر شود و نوک پستان‌ها تیره‌تر شود.
• احساس خستگی: افزایش هورمون پروژسترون می‌تواند باعث احساس خستگی و نیاز به خواب بیشتر شود.
• تهوع صبحگاهی: یکی از علائم رایج بارداری که می‌تواند در هر زمانی از روز رخ دهد و معمولاً در هفته‌های اولیه بارداری شروع می‌شود.
• تکرر ادرار: با پیشرفت بارداری و افزایش حجم خون، کلیه‌ها ادرار بیشتری تولید می‌کنند.
• حساسیت به بو و تغییر اشتها: ممکن است بویایی شما حساس‌تر شود و به برخی غذاها تمایل بیشتری پیدا کنید یا از آن‌ها متنفر شوید.
• لکه‌بینی یا خونریزی سبک: برخی زنان در زمان لانه‌گزینی جنین در رحم لکه‌بینی دارند که معمولاً کمتر از قاعدگی و روشن‌تر است.
• تغییرات خلقی: نوسانات هورمونی می‌تواند باعث احساساتی مانند اضطراب، شادی یا ناراحتی شود.
• یبوست و نفخ: افزایش هورمون پروژسترون می‌تواند عملکرد روده‌ها را کند کرده و منجر به یبوست و نفخ شکم شود.
• سردرد و سرگیجه: تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون می‌تواند باعث سردرد و سرگیجه شود.

به خاطر داشته باشید که این علائم ممکن است در هر زن متفاوت باشد و وجود برخی از این علائم لزوما به معنی بارداری نیست. برای تأیید بارداری، بهتر است از تست بارداری خانگی استفاده کنید و یا به پزشک مراجعه کنید. اگر به‌تازگی علائم بارداری را تجربه می‌کنید یا قصد دارید موقعیت جنین را در مراحل اولیه بررسی کنید، آگاهی از بهترین زمان برای سونوگرافی واژینال می‌تواند به شما در تشخیص دقیق‌تر کمک کند.

جنین از چند هفتگی میاد بالای ناف

در دوران بارداری، جنین به تدریج رشد کرده و موقعیت خود را در رحم تغییر می‌دهد. به طور کلی جنین در هفته‌های اولیه بارداری در ناحیه لگن قرار دارد و با پیشرفت بارداری، به تدریج به سمت بالا حرکت می‌کند. به طور دقیق‌تر جنین از حدود هفته 20 بارداری به بعد، می‌تواند به بالای ناف مادر برسد. در هفته‌های ابتدایی بارداری، رحم مادر در ناحیه لگن قرار دارد و معمولا قابل مشاهده و لمس نمی باشد.

با گذشت زمان و رشد جنین، رحم شروع به بزرگ شدن و حرکت به سمت بالا می‌کند. در حدود هفته 12 بارداری، رحم به اندازه‌ای بزرگ می‌شود که می‌توان آن را بالای استخوان شرمگاهی (پوبیس) لمس کرد. با ادامه رشد جنین و افزایش حجم رحم، در هفته‌های 16 تا 20 بارداری، رحم به ناحیه ناف می‌رسد. در این مرحله، ممکن است مادر متوجه برآمدگی کوچکی در ناحیه پایین شکم خود شود.

از هفته 20 به بعد، رشد جنین به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و رحم به تدریج به سمت بالای ناف حرکت می‌کند. در حدود هفته 24 بارداری، رحم معمولا تا چند سانتیمتر بالای ناف می‌رسد. با نزدیک شدن به هفته‌های 28 تا 32، رحم به طور قابل توجهی بزرگ‌تر شده و ممکن است تا نزدیکی دنده‌ها برسد. در این مرحله، مادر ممکن است فشار و کشیدگی در ناحیه بالای شکم و دنده‌ها احساس کند.

در هفته‌های پایانی بارداری، یعنی از حدود هفته 36 به بعد، رحم به حداکثر اندازه خود می‌رسد و ممکن است تا ناحیه دیافراگم نیز برسد. این تغییرات می‌توانند باعث ایجاد احساس ناراحتی و تنگی نفس در مادر شوند، به خصوص زمانی که جنین به طور فعال حرکت می‌کند. به طور کلی، حرکت جنین به سمت بالای ناف از هفته 20 بارداری آغاز می‌شود و با رشد جنین، این حرکت به طور تدریجی ادامه می‌یابد. این تغییرات ناشی از رشد سریع جنین و افزایش حجم رحم است که به مرور زمان به سمت بالای ناف و حتی بالاتر حرکت می‌کند.

حرکت جنین از لگن به شکم
 

به نقل از کلینیک پریناتولوژی:

با آغاز سه ماهه دوم بارداری، رحم به دلیل رشد جنین بزرگ شده و جنین از فضای محدود لگن به داخل حفره شکم حرکت می‌کند و مادر کم‌کم حرکات او را احساس می‌کند.

با آغاز سه ماهه دوم بارداری، رحم به دلیل رشد جنین بزرگ می‌شود و جنین از فضای محدود لگن به داخل حفره شکم حرکت می‌کند. این تغییر موقعیت معمولاً بین هفته ۱۳ تا ۱۶ رخ می‌دهد و باعث می‌شود مادر کم‌کم حرکات جنین (Quickening) را حس کند، که شامل پشت‌ورو شدن، چرخیدن، کشش و حتی مکیدن شصت است. در این مرحله، برآمدگی شکم آشکارتر شده و علائم ظاهری بارداری بیشتر دیده می‌شود. نکته مهم آن است که در پایان بارداری، جنین دوباره به سمت پایین و داخل لگن حرکت می‌کند تا برای زایمان آماده شود، حالتی که به آن Lightening یا Dropping گفته می‌شود و با فشار در ناحیه لگن و کاهش فشار زیر قفسه سینه همراه است. این فرآیند رشد جنین و تغییر موقعیت او، مشابه پر شدن یک بادکنک درون جعبه کوچک است که با بزرگ شدن، از فضای محدود خارج شده و سپس برای خروج به سمت پایین هدایت می‌شود.

شکل و اندازه شکم در دوران بارداری

اندازه و شکل شکم در دوران بارداری تحت تأثیر چندین عامل فیزیولوژیک و جنینی قرار دارد. این تغییرات طبیعی هستند اما درک آنها به مادران و مراقبان کمک می‌کند تا رشد جنین و سلامت بارداری را بهتر پیگیری کنند. مهم ترین عامل ها شامل موارد زیر است: 

1. تعداد بارداری‌ها: در مادرانی که چند بارداری داشته‌اند، عضلات شکم و پوست ممکن است شل‌تر باشند، بنابراین شکم در مراحل اولیه بارداری کمی بزرگ‌تر یا پایین‌تر ظاهر می‌شود.
2. اندازه و وزن جنین: جنین‌های بزرگ‌تر یا دوقلوها باعث برآمدگی و افزایش اندازه شکم در هفته‌های مشابه نسبت به جنین تک‌تک می‌شوند.
3. مقدار مایع آمنیوتیک: میزان بالای مایع آمنیوتیک (Polyhydramnios) می‌تواند شکم را بزرگ‌تر نشان دهد و کاهش مایع (Oligohydramnios) ممکن است آن را کوچکتر جلوه دهد.
4. شکل و اندازه رحم: فرم طبیعی یا انحرافات رحم می‌تواند محل و شکل برجستگی شکم را تغییر دهد.
5. قد و ساختار بدنی مادر: زنان قد بلند ممکن است شکم کشیده‌تر و کمتر برجسته شود، در حالی که زنان کوتاه قد، شکم ممکن است گردتر و جلوتر باشد.
6. وضعیت قرارگیری جنین: موقعیت جنین (سری به پایین، عرضی یا بریچ) در شکم، بر شکل و ارتفاع برجستگی شکم تأثیر دارد.
7. عضلات و وضعیت شکم: قدرت عضلات شکم و وضعیت ایستادن مادر نیز می‌تواند باعث تفاوت ظاهری شکم شود.

نکته: تفاوت‌های جزئی در شکل و اندازه شکم کاملاً طبیعی است و اکثر تغییرات نشان‌دهنده رشد سالم جنین هستند. در صورت مشاهده برآمدگی‌های غیرطبیعی یا اختلاف زیاد با سن بارداری، مشورت با پزشک توصیه می‌شود.

جنین در هفته پنجم در کجای شکم قرار دارد

در هفته پنجم جنین همچنان بسیار کوچک و به اندازه یک دانه کنجد است. در این زمان جنین در داخل رحم قرار دارد. رحم در هفته پنجم همچنان در بخش لگنی و پشت استخوان عانه قرار دارد. در هفته پنجم رحم هنوز آن چنان رشد نکرده است که به بخش شکمی کشیده شود. از این رو جنین داخل رحم، هنوز وارد شکم نشده است. به طور دقیق‌تر، در این زمان جنین در پوشش داخلی رحم یا آندومتر، در داخل کیسه حاملگی قرار گرفته است که با مایع آمنیوتیک پر شده است. در هفته پنجم جنین معمولا در نزدیکی مرکز یا بخش بالایی رحم قرار گرفته است اما آن قدر کوچک است که از خارج بدن احساس نمی‌شود.

جنین در هفته ششم در کجای شکم قرار دارد

در هفته ششم بارداری جنین، که هنوز یک رویان کوچک است، که هنوز وارد بخش شکمی نشده و همچنان در داخل رحم، در اعماق بخش لگنی قرار دارد. رحم در این زمان همچنان کوچک است و در حفره لگنی، کاملا پشت استخوان عانه پنهان شده و هنوز به سمت بخش شکمی بالا نیامده است. جنین در این هنگام به اندازه یک دانه عدس است و به دیواره داخلی رحم چسبیده است. جنین در رحم، در داخل کیسه حاملگی با مایع آمنیوتیک احاطه شده است. جنین در هفته ششم هنوز به قدری رشد نکرده است که از خارج بدن احساس شود.  

جنین در هفته هفتم در کجای شکم قرار دارد

در هفته هفتم بارداری جنین در داخل رحم که همچنان در اعماق حفره لگنی است، قرار دارد و هنوز وارد حفره شکمی نشده است. رحم که حالا به اندازه یک لیمو بزرگ شده است، همچنان پشت استخوان عانه و در حفره لگنی قرار دارد. ورود رحم به بخش شکمی پس از سه‌ماهه اول اتفاق می‌افتد. جنین در هفته هفتم 10 میلی‌متر طول دارد، از طریق جفتی که در حال شکل‌گیری است به دیواره رحم متصل است و در کیسه آمنیوتیک شناور است. از دلایلی که در هفته هفتم همچنان جنین را احساس نمی‌کنید یا علائمی ظاهری از آن نمی‌بینید، آن است که جنین به طور کامل در حفره لگنی قرار دارد.

جنین در هفته دهم کجای شکم قرار دارد

در هفته دهم بارداری، جنین همچنان بیشتر در بخش لگنی قرار دارد اما رحم شروع به بزرگ‌تر شدن کرده است. از این رو، رحم کمی به سمت بالا، یعنی بخش پایینی شکم، کشیده شده است. در این زمان رحم به اندازه یک پرتقال بزرگ رشد کرده است. به همین خاطر، در جهت قرار گرفتن در بالاتر از استخوانه عانه و ورود به بخش شکمی حرکت کرده است. با این وجود، همچنان در حفره لگنی قرار دارد. جنین در این زمان به اندازه یک توت‌فرنگی است و در داخل رحم در مایع آمنیوتیک شناور شده است. در هفته دهم همچنان برآمدگی شکم ظاهر نشده است اما ممکن است مقداری احساس سفت‌شدگی در بخش پایینی شکم قابل احساس باشد.

جنین در هفته هفدهم در کجای شکم قرار دارد

در هفته هفدهم بارداری، جنین در بخش پایینی حفره شکمی قرار گرفته است چرا که رحم به میزان قابل توجهی بزرگ شده و کاملا از حفره لگنی خارج شده است. در این زمان رحم، که به بزرگی یک طالبی درآمده است، بین استخوان عانه و ناف قرار گرفته است. جوارح داخلی، مانند روده‌ها، نیز به سمت بالا متمایل شده‌اند تا فضای کافی برای رحم در حفره شکمی ایجاد شود. جنین نیز داخل رحم در مایع آمنیوتیک شناور است و مقداری فضا برای حرکت کردن دارد. با این حال ممکن است همچنان لگدهای محکمی را از طرف جنین احساس نکنید. در هفته هفدهم برآمدگی شکم قابل تشخیص است چرا که رحم به سمت بیرونی فشار می‌آورد.

جنین در هفته 23 در کجای شکم قرار دارد

در هفته بیست‌وسوم بارداری، جنین کاملا در حفره شکمی قرار گرفته است و رحم کاملا به بالای ناف رسیده است. رحم در این موقعیت هم‌اندازه یک توپ فوتبال شده است و از استخوان عانه تا 4-5 سانتی‌متر بالاتر از ناف را اشغال کرده است. کل فضای اشغالی رحم در این زمان، معمولا حدود 23 سانتی‌متر است. جنین در هفته هفدهم فضای کافی برای چرخیدن، کش‌آمدن و لگد زدن دارد. به دلیل فشار رحم، ممکن است ناف صاف شود یا بیرون بزند. روده‌ها، معده و کبد در این موقعیت به سمت بالا فشرده شده‌اند. این فشردگی جوارح ممکن است باعث ایجاد تنگی نفس در مادر شود.

تفاوت سن بارداری (Gestational age) و سن جنینی (Conceptual age) چیست؟

در بارداری، سن بارداری (Gestational Age) و سن جنینی (Conceptual Age یا Fetal Age) دو مفهوم متفاوت برای اندازه‌گیری زمان رشد جنین هستند که مبنای آغاز آن‌ها متفاوت است. سن بارداری از اولین روز آخرین قاعدگی (LMP) شروع می‌شود، یعنی زمانی که هنوز لقاح انجام نشده است و به همین دلیل معمولاً حدود دو هفته جلوتر از زمان واقعی لقاح است. این روش در مراقبت‌های پزشکی رایج است چون تاریخ اولین روز قاعدگی را اغلب به‌وضوح می‌توان تعیین کرد و برای تخمین زمان زایمان و برنامه‌ریزی مراقبت‌های قبل از زایمان مفید است. در این روش یک بارداری کامل معمولاً حدود ۴۰ هفته از LMP حساب می‌شود، اگرچه لقاح و رشد واقعی جنین از حدود هفته دوم تا سوم پس از LMP شروع می‌شود.

در مقابل، سن جنینی یا سن تصور (Conceptual Age/Fetal Age) از زمان واقعی لقاح شروع می‌شود؛ یعنی از لحظه‌ای که تخمک توسط اسپرم بارور می‌شود. این سن نشان‌دهنده عمر واقعی جنین است و معمولاً حدود ۱۴ روز کمتر از سن بارداری است، زیرا لقاح به‌طور متوسط حدود ۲ هفته پس از شروع آخرین قاعدگی رخ می‌دهد. این اختلاف باعث می‌شود که وقتی سن بارداری مثلاً ۱۰ هفته باشد، سن جنینی واقعی حدود ۸ هفته باشد. سن جنینی بیشتر در پژوهش‌های علمی و گزارش دقیق رشد جنین به‌کار می‌رود، اما در عمل پزشکی به‌دلیل دشواری در تعیین دقیق زمان لقاح، اغلب سن بارداری معیار قرار می‌گیرد.

مراحل بحرانی رشد جنین

به نقل از کلینیک کلیولند:

در طول رشد جنین، برخی دوره‌ها بحرانی محسوب می‌شوند زیرا اندام‌ها و سیستم‌های بدن شکل می‌گیرند و بیشترین حساسیت را نسبت به عوامل محیطی یا ناهنجاری‌ها دارند.

براین اساس مراحل بحرانی رشد جنین دوره‌هایی هستند که در آن اندام‌ها و سیستم‌های بدن جنین در حال شکل‌گیری اولیه‌اند و بیشترین حساسیت را نسبت به عوامل محیطی، دارویی یا ژنتیکی دارند. به بیان ساده، این مراحل شبیه مرحله اسکلت‌بندی یک ساختمان هستند؛ هرگونه آسیب یا اختلال در این دوره‌ها می‌تواند سلامت ساختاری و عملکردی جنین را در طول زندگی تحت تأثیر قرار دهد. اصلی ترین مراحل رشد جنین شامل دو دوره زیر است: 

• سه ماهه اول بارداری (هفته ۱ تا ۱۳): این دوره حساس‌ترین زمان رشد جنین است. در این بازه، تخمک بارور شده از یک توده سلولی به جنینی با ویژگی‌های انسانی و اندام‌های اولیه تبدیل می‌شود. بیشترین خطر نقص‌های مادرزادی و سقط جنین در همین هفته‌ها رخ می‌دهد.
• دوره رویانی (هفته ۵ تا ۱۰): در این مرحله ساختارهای حیاتی مانند لوله عصبی (مغز و نخاع)، قلب و جوانه‌های دست و پا شروع به شکل‌گیری می‌کنند و اکثر نقایص مادرزادی عمده در این بازه رخ می‌دهند.

اگر بخواهیم دوره‌های بحرانی رشد جنین را به تفکیک سیستم‌ها نیز مشخص کنیم؛ بحرانی ترین دوران رشد جنین شامل دوره های زیر می شود: 

• سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع): هفته ۵ تا ۱۸ بیشترین حساسیت را دارد، هرچند آسیب‌های عملکردی می‌توانند تا زمان تولد ادامه داشته باشند.
• قلب: هفته ۵ تا ۸ بیشترین خطر نقص‌های ساختاری.
• دست و پا: هفته ۶ تا ۷ بیشترین حساسیت به ناهنجاری‌های حرکتی و کاهش اندام.
• چشم و گوش: هفته ۶ تا ۱۰ یا ۱۱ در معرض بیشترین خطر نقص‌های عمده هستند.
• لب و کام: لب در هفته ۷ تا ۸ و شکاف کام در هفته ۸ تا ۱۱ شکل می‌گیرد.
• دستگاه تناسلی خارجی: هفته ۹ تا ۱۱ حساس‌ترین زمان برای تمایز جنسیتی و شکل‌گیری اندام‌ها.

با اینکه بسیاری از ساختارهای اصلی در سه ماهه اول تکمیل می‌شوند، برخی سیستم‌ها مانند ریه و مغز تا هفته‌های پایانی بارداری همچنان رشد و بلوغ خود را ادامه می‌دهند. بنابراین، هر هفته اضافی در رحم در سه ماهه سوم به آمادگی بهتر جنین برای زندگی خارج از رحم کمک می‌کند و اهمیت مراقبت‌های بارداری تا انتهای هفته ۴۰ را نشان می‌دهد.

جدول استاندارد اندازه و وزن جنین در هفته های مختلف

رشد جنین از نظر قد و وزن در طول ۴۰ هفته بارداری فرآیندی منظم است که اکثر آن در مرحله جنینی (از هفته نهم به بعد) رخ می‌دهد. در ادامه، جدول استاندارد میانگین اندازه و وزن جنین به تفکیک هفته‌های بارداری (بر اساس سن بارداری یا LMP) آورده شده است:

جدول رشد جنین در سه ماهه اول (دوره رویانی و شروع دوره جنینی)

نکته: در هفته‌های ابتدایی، به دلیل کوچک بودن جنین، اندازه‌گیری معمولاً از فرق سر تا نشیمنگاه (CRL) انجام می‌شود.

جدول رشد جنین در سه ماهه دوم (دوره رشد سریع)

از هفته ۱۴، اندازه‌گیری معمولاً به صورت قد کامل (از فرق سر تا پاشنه پا) محاسبه می‌شود.

جدول رشد جنین در سه ماهه سوم (دوره وزن‌گیری نهایی)

در این مرحله جنین شروع به ذخیره چربی و عضله‌سازی سریع می‌کند.

لابیاپلاستی در اصفهان توسط دکتر لیلا مقاره عابد به تجربه ها اعتماد کنید.

گردنبند دخترانه شیک در بدلیجات زودیکا